Księga Zasłużonych dla Miasta Świnoujście – tom I, część 4
Bez względu na ustrój w którym żyjemy, dla rozwoju miasta rolę szczególną - z różnych względów – odgrywają ponadprzeciętnie aktywni mieszkańcy, wyróżniający się swoją postawą oraz działaniem na rzecz Miasta i lokalnej społeczności. Z obiektywnego punktu widzenia, bez jakichkolwiek uprzedzeń, należy zachować pamięć o nich, bowiem w swoim czasie współtworzyli oni rzeczywistość Miasta Świnoujście, a także Międzyzdrojów, które do 1984 r stanowiły dzielnicę Świnoujścia. Wyjątkowe osobowości i czyny owych ludzi, których wpisano do ksiąg jako zasłużonych odcisnęły się w większym lub mniejszym stopniu na naszej wyspiarskiej historii. Stąd też pokrótce przywołujemy z szacunku kilka słów o nich, aby zachować dla potomnych zarys tych ważnych wyspiarskich postaci minionego czasu.
W Biurze Rady Miasta Świnoujście znajdują się oryginały Ksiąg Zasłużonych dla Miasta Świnoujście. W dwóch tomach ujęto notki wraz z częścią tylko zdjęć osób zasłużonych dla Miasta Świnoujście. Znaczna liczba zdjęć po archiwalnych poszukiwaniach została w niniejszym opracowaniu uzupełniona. Tom pierwszy założono w 1974 r, a drugi w 1986 r. Wpisy zasłużonych kończą się na roku 1989, czyli roku przełomu ustrojowego w Polsce. W późniejszym już okresie (po blisko 15 latach) kolejne władze Miasta Świnoujście zdecydowały o nowej formule uhonorowania szczególnie zasłużonych dla miasta oraz innych wybitnych postaci. Uchwałą Rady Miasta Świnoujście Nr XXVII/228/2004 z dnia 22 lipca 2004 r. wprowadzono wtedy tytuł Honorowego Obywatela Miasta Świnoujście. Od 2026 r pojawiła się też nowa formuła uhonorowania Świnoujścian rozsławiających swoje rodzinne miasto, którą nazwano mianem „Ambasador Świnoujścia”.
TOM I KSIĘGI ZASŁUŻONYCH DLA MIASTA ŚWINOUJŚCIE cz.4
Zapis pierwszego z tomów na wstępie informuje, że księgę założono z inicjatywy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w XXX-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) i ujęto w niej ludzi, których „twórcza myśl, rzetelna praca i oddanie legły u podstaw rozwoju miasta”. Do tej księgi założonej w 1974 r. jak podkreślono zostało wpisanych „113 osób i 7 przedsiębiorstw”. (w tym 24 osoby bez jakiegokolwiek opisu oraz 7 instytucji, organizacji i przedsiębiorstw). Księga zawiera niewielką tylko liczbę zdjęć osób zasłużonych. Ich znaczną część udało się uzupełnić w wyniku żmudnych poszukiwań.
WŁADYSŁAW SADOWSKI (rocznik 1926). W Świnoujściu od 1959 r. Kierownik stolarni Komunalnego Przedsiębiorstwa Robót Budowlanych (KPRB). Aktywista społeczny i związkowy.
OKTAWIA SOBIŁO (rocznik 1925). Mieszkanka Świnoujścia od 1959 r. Podjęła pracę w Przedsiębiorstwie Państwowym „UZDROWISKO”. Pracowała tam przez kolejne lata na różnych stanowiskach pracy. Kierownik Biura Usług PP „Uzdrowisko”. Aktywistka społeczna i partyjna (PZPR). Zaangażowana w wybory do Sejmu i Rad Narodowych. Była przewodniczącą Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia.
NICEFOR WOJTASIK (rocznik 1918). Według wpisu w księdze zasłużonych mieszkający na wyspach od 1945 r. Kierownik Biura Rolnego, następnie Kierownik Wydziału Skupu i Kontraktacji PPRN i zastępca Kierownika Wydziału Rolnego. Członek PSL, a następnie ZSL, gdzie pełnił funkcję wieloletniego członka władz miejskich.
JERZY ROMANOWSKI (rocznik 1940). Na terenie Świnoujścia mieszkał od 1975 r. W 1978 r. zostaje dyrektorem Zespołu Opieki Zdrowotnej (ZOZ). Po przejęciu przez ZOZ budynków wczasowych Urzędu Rady Ministrów rozpoczyna w 1981 r. ich przebudowę i organizuje tam oddziały szpitalne. Już po dwóch miesiącach w jednym z budynków powstaje przedszkole dla dzieci pracowników ZOZ. Pierwszy budynek szpitalny został otwarty w 1982 r. , a drugi z „Laboratorium Centralnym” w 1983 r. Miasto zyskało dzięki temu 135 miejsc szpitalnych, a także nowoczesny sprzęt medyczny.
JAN KOWALSKI (rocznik 1901). Mieszkaniec Świnoujścia od 1960 r. Przez 9. lat zastępca przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej (MRN). Zaangażowany w budowę Przychodni Zdrowia. Współdziałał w procesie tworzenia Spółdzielni Mieszkaniowej „SŁOWIANIN” i Ogrodów Działkowych „GRANICA”. Aktywnie działał we Froncie Jedności Narodu (FJN) i uczestniczył w wyborach do Rad Narodowych.
WŁADYSŁAW BURAWA (rocznik 1935). Związany ze Świnoujściem i PPDiUR „ODRA” od 1956 r. Początkowo inspektor w Dziale Połowów, a po awansach kierownik Zakładu Sprzętu Połowowego PPDiUR „ODRA”. Zajmował się doskonaleniem technik połowowych. Aktywny, funkcyjny działacz partyjny (PZPR). Społecznik w Kole łowieckim „TUMAK”.
JANINA DZIŚKO (rocznik 1929). Mieszkanka Świnoujścia od 1946 r. Nauczycielka od 1950 r. w pierwszej szkole na Ziemiach Odzyskanych mieszczącej się przy ul. Piastowskiej. W zawodzie przepracowała 35 lat. Wieloletnia działaczka społeczna w ZNP, ZHP, PSS „SPOŁEM” i podkomisji MRN w Świnoujściu.
JOLANTA GRYGORUK (rocznik 1914). Ze Świnoujściem związana od 1949 r. Nauczycielka w klasach dzieci młodszych w szkole przy ul. Piastowskiej. Później w 11-letniej Szkole Ogólnokształcącej Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (TPD) i Szkole Podstawowej nr 6. Przez wiele lat radna MRN i Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN). Członek Komisji Oświaty i Wychowania, działaczka Ligi Kobiet.
PIOTR HRYNCEWICZ (rocznik 1912). W Świnoujściu od 1947 r. Od 1950 r. pracował jako instruktor i sekretarz w Powiatowym Komitecie ZSL. Natomiast od 1954 r. do czasu przejścia na emeryturę w 1978 r. pracował w Urzędzie Celnym w Świnoujściu. Przez wiele lat ławnik Sądu Rejonowego, działacz TPPR i sekretarz Komitetu FJN.
JACEK MIKIEWICZ (rocznik 1934). Pracę w Świnoujściu rozpoczął w 1951 r. w Rybackiej Stoczni Remontowej. Jego kariera przebiegała od robotnika do Kierownika Działu Kontroli Jakości w MSR. Od 1958 r. działacz społeczny Osiedlowej Rady Narodowej, a od 1960 r. radny MRN w Świnoujściu. Działacz i funkcyjny partyjny (PZPR).
KAROL SPAK (rocznik 1930). W 1946 r. osiedlił się we wsi Ładzin i rozpoczął pracę jako elektromonter w Zakładzie Energetycznym Rejon Świnoujście. Pod jego kierownictwem dokonano wielu remontów i inwestycji w sieci energetycznej w rejonie Świnoujścia – Międzyzdrojów. Członek partii (PPR i PZPR). Był Przewodniczącym Samorządu Mieszkańców w Międzyzdrojach.
CZESŁAW WAŃTOWSKI ( rocznik 1935). Ze Świnoujściem związany od 1954 r. W latach 1963-1964 Kierownik Powiatowego Ośrodka Propagandy Partyjnej w Komitecie Miejskim PZPR. Od 1964 r. pracownik Zarządu Portu Szczecin-Świnoujście – Kierownik Wydziału. Długoletni działacz społeczny, partyjny i młodzieżowy.
BRONISŁAW ZIELIŃSKI (rocznik 1931). Od 1952 r. pełnił służbę w Garnizonie Marynarki Wojennej w Świnoujściu. Chorąży marynarki. Jeden z założycieli Klubu Sportowego „FLOTA” i klubowy działacz. Uczestniczył w budowie stadionu miejskiego, amfiteatru i stacji przekaźnikowej TV. Współorganizator świnoujskiego Oddziału PTTK. Aktywny działacz Hufca Ziemi Wolińskiej ZHP.
STANISŁAW ZWIERZ (rocznik 1924). W Świnoujściu od 1951 r. Pracował w „SPOŁEM” WSS na różnych odpowiedzialnych stanowiskach łącznie do funkcji zastępcy prezesa Zarządu PSS „SPOŁEM” .Inicjator i organizator współpracy i wymiany handlowej z niemieckimi sąsiadami z Powiatu Wolgast.
JAN GINTER (rocznik 1934). Mieszkaniec Świnoujścia i pracownik PPDiUR „ODRA” od 1954 r. Ponad 30 lat pracy na statkach na różnych stanowiskach (bosman, sternik, I oficer, a od 1960 r. Kapitan Żeglugi Wielkiej). Uczestnik rejsów zwiadowczych – II wyprawy antarktycznej na m/t „TAZAR” (1976/77 r) i w rejonie Falklandów służących poszukiwaniu nowych łowisk, sprawdzeniu nowego sprzętu połowowego i opracowaniu nowatorskich technik połowowych. Współpracownik Akademii Rolniczej i autor szeregu wniosków racjonalizatorskich. Działacz społeczny w Klubie Kapitanów i w przedsiębiorstwie – członek Rady Pracowniczej.
ZDZISŁAW GORTAD (rocznik 1937). Oficer – komandor Marynarki Wojennej z ponad 30- letnim stażem z czego ponad 20 lat w Garnizonie Marynarki Wojennej w Świnoujściu. Aktywny działacz na rzecz miasta. Inicjator i wykonawca wielu prac związanych m.in. z zabezpieczeniem materiałowym i organizacyjnym przy budowie przeprawy promowej „Karsibór”, amfiteatru, stacji przekaźnikowej TV, dróg i ujęć wodnych. Udzielał pomocy w pracach przeładunkowych w porcie, PPDiUR „ODRA” i PKP.
MARIA GRYSZKIEWICZ (rocznik 1930). Od 1960 r. pracowała w MPGKiM w Świnoujściu od stanowiska inspektora, poprzez Kierownika Działu Eksploatacji do funkcji zastępcy Kierownika Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej. W latach 1960-1969 członek Komisji Czynów Społecznych w mieście. Działacz społeczny współpracujący z samorządami mieszkańców.
PIOTR NIEZGODA (rocznik 1923). W Świnoujściu od 1947 r. Przez 37 lat pracownik świnoujskiej gazowni i jej kierownik. Przyczynił się do odbudowy gazowni zniszczonej w 90% i do jej uruchomienia oraz do odbudowy sieci gazowniczej. Ławnik, radny , członek kolegium i przez 12 lat Przewodniczący Rady Nadzorczej PSS „SPOŁEM”.
EUGENIUSZ SIDORCZUK (rocznik 1935). Od 1956 r. w Świnoujściu. Pracę rozpoczynał w Spółdzielni Rybackiej „CERTA” W Przytorze. Od roku 1967 związany z przemysłem stoczniowym. Od 1871 pracował na różnych stanowiskach w Morskiej Stoczni Remontowej (MSR). Działacz związkowy. Starszy magazynier w MSR. W latach 1972 – 1980 Przewodniczący Rady Zakładowej, a po 1982 r był inicjatorem i organizatorem Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych (NSZZ) . Członek Zarządu Federacji Związków Zawodowych Resortu Remontu i Budowy Statków oraz członek Zarządu NSZZ pracowników stoczni. Członek partii (PZPR).
MARIA SPORNA (rocznik 1927). Długoletnia naczelna pielęgniarka w Państwowym Przedsiębiorstwie „Uzdrowisko” . Aktywny działacz społeczny w mieście i w środowisku zawodowym. W latach 1966 – 1980 przewodnicząca Koła Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego , aktywistka Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) oraz LKP. Przez kilka lat od 1984 r radna Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie. Działaczka partyjna (PZPR).
ZDZISŁAWA SZCZEPAŃSKA (rocznik 1926). W Świnoujściu od 1953 r. Początkowo ekonomistka w PPDiUR „ODRA”. W tym czasie radna PRN i Przewodnicząca Komisji Komunikacji. W 1958 r przeszła do pracy w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (PPRN) – Przewodnicząca Miejskiej Komisji Planowania aż do 1982 r. Przez kolejne lata wiceprezydent Miasta Świnoujście. W administracji pracowała 27 lat wnosząc wielki wkład w rozwój miasta. Pełniła szereg ważnych funkcji społecznych m.in. radnej PPRN, przewodniczącej Zarządu Miejskiego KP, Przewodniczącej Komisji Antyspekulacyjnej. Działaczka Świnoujskiego Towarzystwa Kultury (ŚTK).
TADEUSZ TAN (rocznik 1922). Mieszkał i pracował w Świnoujściu od 1952 r. Początkowo zatrudniony w Stoczni Remontowej, w przedsiębiorstwie budującym bazę rybacką w Świnoujściu. W latach 1957-1973 radny Miejskiej Rady Narodowej (MRN), a w kadencji 1957-60 jej przewodniczący. Jako współinicjator projektów intensywnie uczestniczył w odbudowie i rozbudowie Świnoujścia. Od 1984 r Kierownik ORBISU Oddział w Świnoujściu. Przyczynił się do rozwoju turystyki zagranicznej poprzez uruchomienie połączeń promowych ze szwedzkim Ystad. Aktywny działacz społeczny w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) oraz Związku Inwalidów Wojennych.
Opracowanie na podstawie wpisów do Ksiąg Zasłużonych wraz z uzupełnieniami.
Fotografie zamieszczone w I tomie Księgi Zasłużonych pochodzą ze zbiorów Archiwum Urzędu Miasta Świnoujście, zbiorów Archiwum Państwowego Szczecin Oddział Biała Góra koło Międzyzdrojów, archiwum tygodnika „Wyspiarz” i „Wyspiarz niebieski”, zbiorów Foto Video „Reflex” Podhorodeccy, archiwum dr Józefa Plucińskiego i Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Świnoujściu, zbiorów Telewizji Słowianin oraz zbiorów prywatnych.
Dokumentalista – Kronikarz Miejski Krzysztof Nowak